Değişken Maliyet Yöntemi - Yönetim Muhasebesi | DersinÖzü

Değişken Maliyet Yöntemi

DersinÖzü
Aralık 6, 2016
Değişken Maliyet Yöntemi

DEĞİŞKEN MALİYET YÖNTEMİ

Üretim maliyetlerine sadece, üretim ve satış hacmi doğrultusunda değişken nitelikteki giderlerin yüklenmesi, sabit üretim giderlerinin ise tamamının üretim maliyetlerinin dışında tutularak; doğrudan gelir tablosuna yansıtılması esasına dayalı bir maliyet yöntemidir.

– Direkt ilk madde ve malzeme giderleri

– Direkt işçilik giderleri

– Değişken genel üretim giderleri

Bu üçü “Üretim maliyetlerini” oluşturur.

– Sabit genel üretim giderleri -Dönem gideridir.

Değişken Maliyet yöntemi; üretilen mamullerin gerçek maliyetinin, o mamuller için yapılan (değişken) üretim giderlerinden oluştuğunu ve bu nedenle, dönem içinde üretim olsa da olmasa da ortaya çıkan sabit genel üretim giderlerinin üretim maliyetleri dışında tutulması gerektiğini kabul eder. Bu yöntemde tüm değişmez (sabit) nitelikteki giderler, bir maliyet unsuru olarak değil, bir dönem gideri olarak kabul edilir. Böylelikle, sabit giderler yarı mamul veya mamul stoklarının maliyetleri içinde yer almayıp, doğrudan ilgili döneminden hasılatından indirilirler.

Birim üretim maliyetleri, üretim hacmindeki değişmelerden etkilenmez. Bu yöntemde satışların maliyeti, doğrudan satış miktarına göre belirlendiğinden, dönem karı da satışlara bağlı olarak oluşur. Bu nedenle satışlar arttıkça kar artar, satışlar azaldıkça kar azalır. Buna karşılık diğer yöntemlerde satışlar artmasına rağmen karın azalması veya tersi her zaman mümkündür. Değişken Maliyet yöntemi, gelir tablosunun “katkı tipinde” düzenlenmesine imkan verir. Giderlerin, sabit ve değişken şeklinde ayrılması ek bir külfet gerektirir. Yöntem genel muhasebede ve vergi mevzuatında kabul edilmemektedir.

KATKI TİPİ GELİR TABLOSU

Katkı tipi gelir tablosu işletmenin sabit giderlerinin açıkça ortaya koyar. Katkı tipi gelir tablosu Maliyet-Hacim-Kar Analizleri için gerekli bilgileri verir. Mamul bazında düzenlemiş katkı tipi gelir tabloları, her bir mamulün kara katkısını ortaya koyarak; mamullerin (sabit genel üretim giderlerinin subjektif dağıtımlarıyla bulandırılmamış) gerçek karlılık görüntüsünün elde edilmesini sağlar. Ayrıca bir mamul için kabul edilebilecek en düşük fiyat, ancak bu tablodaki bilgilere göre belirlenebilir.

Değişken Maliyetlerle ilgili örnek ve cevaplara bakmadan önce “Normal Maliyet” ve “Değişken Maliyet” yöntemleri ile ilgili örnek ve cevaplara bakmayı unutmayın.

>> Normal Maliyet Örnek ve Cevaplar
>> Tam Maliyet Örnek ve Cevaplar

ÖRNEKLER

 SORU 1:  KARSAN İşletmesinin yıllık üretim kapasitesi 180.000 adettir. İşletmenin Haziran ayı üretim ve satış bilgileri aşağıdaki gibidir.

GİDER TÜRÜ TUTAR DEĞİŞKENLİK ORANI SABİTLİK ORANI
Direkt İlk Madde Malzeme Giderleri 25.000 TL %100
Direkt İşçilik Giderleri 30.000 TL %20 %80
Genel Üretim Giderleri 50.000 TL %40 %60
Araştırma Geliştirme Giderleri 8.000 TL %100
Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri 5.000 TL %50 %50
Genel Yönetim Giderleri 10.000 TL %100
Üretim Miktarı 7.500 adet
Satış Miktarı 6.000 adet
Birim Satış Fiyatı 15 TL/adet
Mayıs Ayı Sonu Stok Miktarı

İSTENENLER:

 a- Değişken Maliyet Yöntemine” göre birim üretim maliyetini hesaplayarak, Haziran ayı “Katkı Tipi Gelir Tablosunu” düzenleyiniz.

 SORU 2:  Tek tip mamul üreten A işletmesinin yıllık üretim kapasitesi 10.000 adettir. İşletme ürettiği ürünlerin bir adedini 240 TL’ye satmaktadır. İşletmenin 2009 yılına ait; üretim-satış hacmi ve bazı gider kalemlerinin dökümü aşağıdaki gibidir.

Dönem Başı Yarı Mamul Miktarı —Yok— Dönem İçinde Üretilen mamul Miktarı 8.000 adet
Dönem Sonu Yarı Mamul Miktarı —Yok— Dönem İçinde Üretilen mamul Miktarı 6.500 adet
 #  Direkt İlk Madde ve Malzeme Gideri 284.000 TL

 #  Direkt İşçilik Gideri 339.200 TL

 #  Genel Üretim Giderleri (Sabit) 472.000 TL Genel Üretim Giderleri (Değişken) 408.800 TL

 #  Genel Yönetim Giderleri (Sabit) 100.000 TL Genel Yönetim Giderleri (Değişken) 80.000 TL

 #  Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri (Sabit) 56.000 TL Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri (Değişken) 32.000 TL

İSTENENLER:

 a- Değişken Maliyet Yöntemine” göre birim üretim maliyetini, dönem sonu mamul stok maliyetini ve satılan mamuller maliyetini hesaplayarak; 2009 yılı gelir tablosunu düzenleyiniz.

 SORU 3:  Tek tip mamulün üretim ve satışını yapan ve yıllık üretim kapasitesi 100 ton mamul olan bir işletme, 2001 yılında 50 ton üretmiş ve bunun 40 tonunu satmıştır. 2001 yılı gelir ve giderleri aşağıdaki gibidir:

GELİRLER
Satışlar 40.000
Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar 800
Olağandışı Gelir ve Karlar 200
GİDERLER
Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri 14.000
Direkt İşçilik Giderleri 5.000
Genel Üretim Giderleri 12.500
– Değişken 4.500 – Sabit 8.000
Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri 3.000
– Değişken 2.000 – Sabit 1.000
Genel Yönetim Giderleri 4.500
– Sabit 4.500
Finansman Giderleri 1.500
– Sabit 1.500

İSTENENLER:

 a- Değişken Maliyet Yöntemine” göre birim üretim maliyetini, dönem sonu mamul stok maliyetini ve satılan mamuller maliyetini hesaplayarak; 2001 yılı gelir tablosunu düzenleyiniz.

CEVAPLAR

 CEVAP  1  Değişken Maliyet Yöntemi

Değişken Üretim Giderleri ———————— 51.000 TL
– Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri — 25.000 TL
– Direkt İşçilik Giderleri ———————– 6.000 TL
– Genel Üretim Giderleri ———————- 20.000 TL

Toplam Üretim Maliyeti ——————— 51.000 TL

Birim Üretim Maliyeti (51.000 TL/7.500 Adet) — 6,8 TL/adet

Katkı Tipi Gelir Tablosu

Net Satışlar (6.000 x 15 TL) — 90.000 TL

Satışların Maliyeti (Değişken) (6.800 x 6,8 TL) (-) — (40.800 TL)

Brüt Katkı Payı — 49.200 TL

Değişken Dönem Giderleri (-) — (2.500 TL)
– Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-2.500 TL)

Net Katkı Payı — 46.700 TL

Sabit Giderler (-) —— (74.500 TL)
– Direkt İşçilik Giderleri — (24.000)
– Genel Üretim Giderleri —(30.000)
– Araştırma Geliştirme Giderleri — (8.000)
– Pazarlama, satış ve Dağıtım Giderleri — (2.500)
– Genel Yönetim Giderleri — (10.000)

Zarara Katkı — 27.800

Dönem Zararı — 27.800

 CEVAP  2  Değişken Maliyet Yöntemi

Değişken Üretim Giderleri ———————— 1.032.000 TL
– Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri — 284.000 TL
– Direkt İşçilik Giderleri ———————– 339.200 TL
– Genel Üretim Giderleri ———————- 408.800 TL

Toplam Üretim Maliyeti ——————— 1.032.000 TL

Birim Üretim Maliyeti (1.032.000 TL/8.000 Adet) — 129 TL/adet

Satılan Mamul Maliyeti (6.500 adet/129 TL) — 838.500 TL

Dönem Sonu Stok Maliyeti — 193.500 TL

Katkı Tipi Gelir Tablosu

Net Satışlar (6.500 x 240 TL) — 1.560.000 TL

Satışların Maliyeti (Değişken) (6.500 x 129 TL) (-) — (838.500 TL)

Brüt Katkı Payı — 721.500 TL

Değişken Dönem Giderleri (-) — (112.000 TL)
– Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-)(32.000 TL)
– Genel Yönetim Giderleri (-)(80.000 TL)
– Finanman Giderleri (-)(-Yok-)

Net Katkı Payı — 609.500 TL

Sabit Giderler (-) —— (628.000 TL)
– Genel Üretim Giderleri —(472.000)
– Pazarlama, satış ve Dağıtım Giderleri — (56.000)
– Genel Yönetim Giderleri — (100.000)
– Finanman Giderleri (-)(-Yok-)

Zarara Katkı — 18.500

Dönem Zararı — 18.500

 CEVAP 3  Değişken Maliyet Yöntemi

Değişken Üretim Giderleri ———————— 23.500 TL
– Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri — 14.000 TL
– Direkt İşçilik Giderleri ———————– 5.000 TL
– Genel Üretim Giderleri ———————- 4.500 TL

Toplam Üretim Maliyeti ——————— 23.500 TL

Birim Üretim Maliyeti — 470 TL/adet

Satılan Mamul Maliyeti  — 18.800 TL

Dönem Sonu Stok Maliyeti — 4.700 TL

Katkı Tipi Gelir Tablosu

Net Satışlar (6.500 x 240 TL) — 40.000 TL

Satışların Maliyeti (Değişken) (-) — (18.800 TL)

Brüt Katkı Payı — 21.200 TL

Değişken Dönem Giderleri (-) — (2.000 TL)
– Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-)(2.000 TL)

Net Katkı Payı — 19.200 TL

Sabit Giderler (-) —— (15.000 TL)
– Genel Üretim Giderleri —(8.000)
– Pazarlama, satış ve Dağıtım Giderleri — (1.000)
– Genel Yönetim Giderleri — (4.500)
– Finansman Giderleri (-)(1.500)

Kara Katkı — 4.200

Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar — 800

Olağan Kar veya Zarar — 5.000 TL

Dönem Karı — 52.000 TL

Yorum yazmayı unutmayın!! İyi çalışmalar.

ALES
19 Kasım 2017

Üye OlŞifremi Unuttum