Deve - Hayvanlar Alemi | DersinÖzü

Deve

DersinÖzü
Kasım 22, 2017

Deve (Çöl Devesi, Arap Devesi ve Tek hörgüçlü deve olarak da bilinir) en sık Kuzey Afrika ve Ortadoğu’nun sıcak çöllerinde bulunan büyük toynaklı bir hayvandır. İlk olarak 5.000 yıl önce yerli halk tarafından evcilleştirildiği sanılan bu cesur hayvanlar bu bölgelerde insanların yaşaması için hayati önem taşımaktadır. Bu hayvanlar sadece insan ve mal taşınması için değil aynı zamanda süt, et ve yün olarak da insanlara yarar sağlamaktadır. Deve gezegendeki benzersiz memelilerden bir tanesidir. Su ve yemeğin sık sık kıt olduğu, havanın hızlı değiştiği kavurucu sıcak ve aşırı soğuk gecelerde bu hayvanlar çöl yaşamına mükemmel bir şekilde adapte olmuşlardır. Bununla birlikte, bu hayvanlar bir zamanlar Arap çöllerinde serbestçe dolaşmalarına rağmen bugün vahşi hayvanlar tarafından soyu tükenme noktasına gelmiştir. Ama yerli nüfusu yaygın ve çoktur.

Devenin vücut yapısı ve dış görünüşü

Develerin çok başarılı bir şekilde hayatta kalmalarını sağlayan onların bir takım uyum sağlamalarına yardımcı olan özellikleri vardır. Krem veya kahverengi, kısa ama kalın olan tüyleri onları gün içerisinde yalnızca güneşten korumaz, aynı zamanda geceleri soğuk havada vücutlarını sıcak tutarlar. Uzun bacakları vücutlarını sıcak zeminden daha yüksekte tutarlar ve geniş olan ayak parmakları onların kuma batmasını önlemiş olur. Ayrıca ayaklarının altı yumuşak olduğu için kayalık ve taşlık bölgelerde yürümelerine yardımcı olur. Develerin geniş gözleri ve burun delikleri vardır. Bu özellikleri deveye güzel görüş ve iyi bir koku alma özelliği verir. Toz fırtınasında sahip oldukları çift katmanlı uzun kirpikleri ve yarık burun delikleri ise burunlarını kapatmasına yardımcı olur. Develer çok uzun bir zaman diliminde yemek yemeden su içmeden hayatta kalabilirler. Develer kıt olan kaynaklardan ve enerjilerini sağlayabilmeleri için kamburlarına yağ depolarlar.

Develerin dağılım ve yaşam yerleri

Tarihsel olarak develer Kuzey Afrika, Ortadoğu ve Asya’da batı Hindistan boyunca başı boş gezerlerdi. Bugün ise Develer artık vahşi bir hayvan değil, evcilleştirilmiş bir hayvan olarak bu bölgelerde yerel halk tarafından ulaşım sağlaması ve onlar için çok önemli bir besin kaynağıdır. Çöl boyunca ağır yükleri taşımak için güçlü olmakla birlikte, gıda ve su ihtiyacı olmadan insanlara uzun bir süre seyahat olanağı verirler. Bugün, milyonlarca evcil develerin yanında Avustralya çöllerinde vahşi develerde bulunmaktadır.

Develerin davranış ve yaşam şekilleri

Develer kuru ve kurak bölgelerde yaşarlar ve 40 genç dişi deve ile oluşmaktadır ve tek bir dominant erkek tarafından yönetilmektedir. Üreme sezonu boyunca, dominant erkek deve kendi haremindeki dişi develeri ısırarak, tükürerek ve baskı yaparak diğer erkeklerden korur. Develer dinlenmek için aşağıya doğru uzanırlar ve ön ayaklarını altına doğru bükerler bunu arka ayakları da takip eder. Develer hareket etmek için diğer memelilerden farklı bir yol izlerler her iki sol ayakları ve her iki sağ ayakları aynı anda atarak yürürler. Düşmanca koşullarda hayati nemi korumak için develer küçük miktarda ter bezlerine sahiptir (büyük bedenlerine göre çok küçük), bu gerçekle birlikte vücut ısısının artması için bu bezlere izin verecektir. Yani buda diğer büyük memelilere oranla daha az su kaybetmesi anlamına gelir.

Develerin üremesi ve yaşam süreleri

Develer, dişi develerin 3 ile 4 yaş erkeklerde ise 5 yaşına geldiklerinde üreyebiliyorlar. Sürünün baskın erkeği dişiler ile üreme haklarına sahiptir. Hem dişi hem de erkek develer Kasım ve Mart aylarıarasında süren üreme mevsimi süresince hararet içinde olurlar. Gebelik dönemi yaklaşık olarak 13 ay sürer, kadın tek bir buzağı doğurur veya bazen ikiz doğurabilir, buzağının 40 kilograma kadar ağırlığı olabilir. Buzağının 8 saat içerisinde ayağa kalkabilir ve yeterince güçlü, bağımsız ve büyüyene kadar bakımı, korunması annesi tarafından sağlanır. Genç deve iki veya üç aylık olduklarında ot yemeye başlarlar ve yaklaşık dört aylıkken sütten kesilirler.

Develerin beslenme biçimleri ve yemleri

Develer teknik olarak otçul bir hayvan olmalarına rağmen develerin beslenme biçimleri tam anlamıyla vejetaryen (etyemez) yapmaz. Yani develerin kemikleri çiğnemesi ve leşleri yemesi ilave edilebilir. Çölde yaşamak için bir başka uyumları ise develerin kayış gibi dudakları ve parçalama yetenekleri develerin zorlu ve diğer hayvanlar kaçındığı dikenli otları yemesine yardımcı olur. Ayrıca bitkileri tüketmek için diğer hayvanlarla daha az rekabet vardır bununla birlikte develerin tuz oranı yüksek olan bitkileri tükettiği bilinmektedir. Göze çarpan yanlarından birisi ise Develerin kamburundan yağ olarak yiyecek ve su enerjisi depolama yeteneğidir. Bu yeteneği sayesinde hazır bir enerji kaynağına sahiptir, yemek ve suyun olmadığı yerlerde bu enerjiyi kullanır. Develer kendi ağırlıklarının %40 oranında kaybetmeden önce kendilerini yenileme yani yeniden enerji doldurma ihtiyacı duyarlar ve su birikintisi ya da çöl yerleşimi (vaha) bularak kısa bir süre içerisinde yaklaşık 40 galon (yaklaşık olarak 176 litre) su içebilirler.

Deve yırtıcı hayvanlar ve tehditleri

Develer yırtıcılardan çokta uzakta yaşamazlar ama büyük bedenlerinden dolayı yırtıcı hayvanlar tarafından pek tercih edilmezler. Bilindiği gibi Aslanlar ve Leoparlar en yaygın yırtıcılardır. Ayrıca gerçekte develer düşman içinde yani yırtıcı hayvanlarla aynı bölgede yaşarlar, çok az sayıda kurak bölgelerde, onlar gibi etobur memeliler bulunur, yani diğer toynaklı otçullar olarak avlanan konumda değillerdir. Develer ilk olarak 5,000 yıl önce insanlar tarafından evcilleştirilmesine rağmen bu insanlar tarafından etleri için avlanırlardı. Bugün, Develerin gerçek anlamda vahşi olanları var olmamasına rağmen evcilleştirilmiş nüfusu oldukça yüksektir. Evcilleştirilmiş develer genellikle Batı Asya ve Kuzey Afrika halklarıyla yan yana bulunurlar.

Devenin ilginç gerçekleri ve özellikleri

Develer sadece dayanıklı çöl hayvanları, aynı zamanda çölde susuz ve yemek yemeden yaklaşık 10 ay hayatta kalabilen bir canlıdır. Bu durum develer için nispeten daha yavaş bir yaşam tarzı anlamına gelmektedir. Ayrıca develer 200 kilogramı aşan bir yük taşıyorken çok uzun mesafeleri (bazen 30 kilometreden fazla) yalnızca bir günde katederler. Diğer evcilleştirilmiş hayvanlarda olduğu gibi, develerin de çeşitli farklı cinsleri vardır. Bu farklı cins çift hörgüçlü deve ile tek hörgüçlü devenin çiftleştirilmesi sonucunda melez bir deve üretilmiştir. Bu melez develer çalışma hayvanları olarak daha büyük ve güçlü aynı zamanda inanılmaz derecede hızlıdırlar. Diğer memelilerin aksine, develer benzersiz oval şeklinde kırmızı kan hücrelerine sahiptir yani hayvan susuz hale gelir ve kan kalınlaştığı zaman kanın sorunsuz bir şekilde akmasına izin verir.

Develerin insanlar ile ilişkileri

Develer yüzyıllar boyunca insanlar tarafından çöl boyunca ulaşım, malların taşınması ve iyi bir kaynak olan sütünden ve etinden faydalanmışlardır. Yünlü saçları ayrıca onların derilerini yani vücutlarını örterek kıyafet işlevini görür. Benzer diğer evcil hayvanlar gibi develerin de ırkları vardır ve bunların bir çoğu deve yarışları için daha hızlı koşması amacıyla ortaya çıkan ırklardır. Develer doğada kendi halindedirler yani develer neredeyse herhangi bir sorun olmadan insanlar ve diğer çiftlik hayvanları ile birlikte yaşarlar.

Develerin korunması ve bugünkü yaşamları

Bugün, vahşi deve nüfusu tükenmesine rağmen evcil develerin 20 milyonun üzerinde olduğu tahmin ediliyor. 1800’de ilk deve ithalatı Avustralya tarafından geniş çöllerde ulaşımı sağlaması için ithal edilmiştir. O zamandan beri daha fazlası ithalatı takip etmiş ve Orta Avustralya çöllerinde dolaşan 1 milyonun üzerinde güçlü bir vahşi nüfusun oluşmasına neden olmuştur.

KPSS LISANS
22 Temmuz 2018

Üye OlŞifremi Unuttum