Düz Kas Fizyolojisi - TUS Fizyoloji | DersinÖzü

Düz Kas Fizyolojisi

DersinÖzü
Kasım 9, 2017

DÜZ KAS FİZYOLOJİSİ

  • Diğer kas tiplerine göre oldukça küçüktür.
  • Hücreler iğ(mekik) şeklindedir.
  • İskelet kas lifleri başkalaşımlarından sonra bölünemezler, düz kas hücreleri bölünebilme yeteneklerini korur.
  • Kontraktil kısımlarında; sarkomer ve Z çizgileri bulunmaz. Kalın filament (miyozin) ve ince filament(aktin) bulunur. Aktin ve miyozinin düzenli hekzagonal organizasyonu yoktur. Aktin sayısı, miyozin sayısından fazladır. Tropomiyozin varken troponin karması yoktur. Aktin proteini (çizgili kaslardaki Z çizgilerinin analoğu olan) yoğun cisimciklere tutunurlar.
  • Destek yapıda kaldesmon ve kalponin bulunur.
  • Sitoskeleton yapısı vardır ( yoğun cisimcikler ve ara filamentlerden oluşur.) Ara filamentler à Desmin, Vimentin
  • Sarkoplazmik retikulum oldukça azdır.
  • Ekstrasellüler kalsiyum kaynağı kullanırlar. ( Kalp kaso kısmi ekstrasellüler kalsiyum bağımlı iken iskelet kası önemsiz derecede bağımlıdır)
  • Düz kaslarda T-tubul ve terminel sisterna sistemleri yoktur.
  • Kalsiyum, kalmoduline bağlanır.

Düz Kas Çeşitleri

1. Tek birimli düz kaslar(Üniter/Visseral)

  • Kas lifleri demet ya da tabaka halindedir.
  • İyolar GAP Junctionlarla hücreden hücreye kolayca akabilir.
  • Uyarıldığı zaman AP çevredeki liflere doğrudan elektriksel ileti ile ulaşır.
  • Bağırsak, kolon, safra kesesi, mesane, lenf damarları, küçük arteriyoller, uterus, üreter de bulunur.
  • Sinsitisyol tarzda kasılırlar.
  • Kas hücreleri elektriksel ve mekanik olarak eş zamanlı hareket ederler ( Tüm kasın bir uyarıya tek bir ünite olarak cevap vermesi olayıdır.)
  • Daha seyrek innervasyon gösterirler.
  • Kendiliğinden AP oluşturabilme yeteneğinde olan pacemaker hücrelerdir.
  • Yaygın tip kavşaklar içerir (transmitter madde düz kası çevreleyen matrixe salgılanır ve buradan hücreye diffuze olurlar)
  • Plastisite özelliğindedirler.

2. Çok birimli düz kaslar

  • Ayrı ayrı düz kas liflerinden oluşurlar.
  • Genellikle her bir lif (iskelet kaslarındaki gibi) tek bir sinir sonlanması ile innerve edilir yani her bir lif diğerinden bağımsız işlev görür.
  • GAP bağlantıları ya yoktur ya da çok azdır.
  • Visseral düz kaslara göre daha fazla innervasyon oranına sahiptirler.
  • İnnervasyonu çok sayıda dallanmış otonom sinir sistemi tarafından sağlanır.
  • Direkt olarak aks lifi membranın üzerine arada bir mesafe bırakacak şekilde yayılırlar. Bunlara temas kavşakları denir. (iskelet kasındaki sinaptik genişliğe benzerler.)
  • Membran potansiyelleri stabildir.
  • Büyük bir kısmında AP oluşmaz.
  • Hormonlar tarafından kasılmaları arttılıp-azaltılabilir.
  • Boyunun uzaması kasılmaya neden olmaz.
  • Tonus özelliği gösterirler. Tonus intrensek özelliğidir, sinirlere bağlı değildir. Sinirler, hormonlar ve ilaçlarla tonus modifiye olabilir.
  • Siliyar kas, iris kası, trakeal kas, bronşial kas, büyük arterdeki düz kaslar, kılları deriye bağlayan düz kaslar…

Visseral düz kasın kasılma-gevşeme olayları:

  • Asetilkolin muskorinik reseptörlere bağlanır.
  • Hücre içine kalsiyum girişinde artış olur.
  • Kalsiyum kalmoduline bağlanır ve kalmoduline bağımlı myozin hafif zincir kinaz etkinleşir.
  • Bu enzim ATP’yi myozin hafif zincirleri fosforile ederek harcar.
  • Myozin fosforile olur, çapraz köprünün miyozinden uzaklaşarak aktine bağlanması sağlanır.
  • Kasılma olur.

Kalsiyum düz kaslarda çapraz köprü aktivesini:  Kalın filamentleri aktive ederek yapar, iskelet kaslarında ise ince filamentlerde değişikliğe aracılık ederek.

Gevşeme: Fosfataz enzimi ile myozin hafif zincirden fosfat alınır. Kalsiyum sitoplazmadan dışarı verilir.

Mandallı Evre: köprüler defosforile olduğu halde aktine bağlı kalabilirler. Düz kas bir kez tam kasıldığında, kasın aktivasyon derecesi başlangıç değerinin altına gerilemesine rağmen dokunun kasılma gücünü sürdürebilmesi olarak mandallı evre tanımlanır. Bu olayda az enerji ile uzun süre kasılma sağlanır.

Düz kasta çapraz köprüler yavaş kurulur/yıkılır. Bu kasılmanın uzun sürmesini sağlar. Enerji bakımından ekonomiktir.

Bir düz kas parçası gerilecek olursa önce gerimde bir artış gözlenir. Gergin boyda bir süre tutulunca ise gerim giderek düşer. Bu düşüme kas gerilmeden önceki gerimin altına bile inebilir buna stres-relaksasyon (stres-gevşeme) denir.

Kasılı kas serbest bırakılırsa yüm gerimi kaybolur. Bir süre sonra eski yapısına geri döner “ters stresgevşeme” olarak adlandırılır.

Kas boyu ile geliştirilen gerim arasında bir ilişki yoktur, doğrudan bir dinlenim boyundan bahsedilemez. Düz kaslar boylarını gerimde çok büyük bir değişme olmadan değiştirebilme yeteneğindedir. (Plasitsite)

Düz kasta kalsiyum troponin C ye benzer olan kalmoduline bağlanır. Çapraz köprüleri kalmodulin aktive eder.

Visseral düz kas: Elektriksel Özellikler

Yavaş dalga potansiyelleri: yavaş dalgaların kendisi kas kasılmasına neden olmaz, fakat yavaş dalganın potansiyeli -35mV üzerine çıktığı zaman AP doğar, kas kitlesine yayılır ve kasılma meydana gelir.

Visseral kaslarda aksiyon potansiyelleri:

  • Sivri Potansiyeller

İskelet kastakine benzer tipik sivri potansiyeller gelişir. Bu tip AP: elektrik uyarısı, hormonların etkisi, transmitter maddeler veya kas lifinin spontan uyarısı ile ortaya çıkabilir. (intestinal duvar düz kaslar.)

  • Platolu potansiyeller

Başlangıç tipik bir sivri AP gibi. Takiben hızlı bir repolarizasyon yerine geciken bir repolarizasyon (plato) olur. Uterus, damar duvarları, üreter…

Spontan depolarizasyondan eşik değere kadar membran potansiyeli değişmesine pacemaker potansiyeli denir.

Kalsiyum kanallarının kasılmada önemi:

Düz kas hücre zarında iskelet kasına göre daha çok voltaj kapılı kalsiyum kanalı, daha az voltaj kapılı sodyum kanalı vardır.

AP oluşumda sodyumun etkisi azdır.

Voltaj kapılı kalsiyum kanallarının açılma hızı yavaştır.

Düz kasa giren kalsiyum kaynağı ECF’dir. Bu yüzden kalsiyum kanalları kasılmada sorumludur.

Çok üniteli düz kasın depolarizasyonu:

Gözün iris kası ve piloerektör kaslar; normalde sinir uyarılarına yanıt olarak kasılır.

Transmitter madde Ach veya NE olabilir.

Transmitter maddeler tarafından oluşturulan kavşak potansiyelleri kasılmayı sağlar.

Kasılma yanıtı tek bir sarsı olmak yerine düzensiz bir tetonustur.

AP olmadan düz kas kasılması:

Sinirsel olmayan uyarılar ile gerçekleşir

  1. Lokal Doku Faktörleri: O2 azalması, CO2 artması, H+ artması (asidoz), adenozin-laktik asit-K+ artması, vücut ısısının azalması.
  2. Çeşitli Hormonlar:

– Damar düz kaslarında: epinefrin, anjitotensin II, vazopressin, seratonin, bradikinin, histamin, asetilkolin.

– Uterusta: oksitosin, progestron, östrojen.

Damar gevşemesinde NO önemlidir.

KPSS LISANS
22 Temmuz 2018

Üye OlŞifremi Unuttum