Fethiye Cami | DersinÖzü

Fethiye Cami

Nil Uslu
Nisan 5, 2018

Fethiye Cami (Theotokos Pammakaristos Manastırı) Fatih’in Çarşamba Semti’nde, Fethiye Mahallesi’ndedir.

Bugün Parekklesion (kilisenin yan şapeli mezar yapısı olarak da kullanılır) kısmı müze olarak ziyarete açıktır.

Yapı topluluğu üç bölümden meydana gelir. Bunlar ana kilise, ona eklenmiş güney parekklesion ve ana kilisenin naosunu üç yönden çevirerek parekklesionun batı cephesi ile birleşen dehlizli kısmıdır (koridor).

Ana kilise Aleksios I Komnenos’un (1081-1118) erkek kardeşi Adrianos İoannes ve karısı Anna Dukaina tarafından dehlizli plan tipinde yapılmıştır. Latin işgalinden sonra 1292—1294 yılları arasında Protoftratos Mikhail Glabas tarafından yeniden inşa edilmiştir.

Ana kiliseye bitişik güney parekklesionu, Glabas’ın karısı Maria, kocası ölünce onun adına 1310-1315 yıllarında yaptırdı. Mezar şapeli kapalı Yunan haçı planlıdır. Batısında iki katlı narteksi vardı.

Pammakaristos ManaStırı’nın özelikle güney parekklesionun iç dekorasyonu dikkat çekicidir. Burada mozaik süslemeler görülür. Parekklesion kubbesinde merkezde Pantokrator İsa resmedilmiştir. Onun etrafını dilimlere yerleştirilmiş on iki peygamber çevrelemiştir. Apsis yarım kubbesinde Hz. İsa, bemanın kuzey ve güneyinde Hz. Meryem ve Vaftizci Yahya’dan oluşan Deisis sahnesi bulunur. Çapraz tonozun dilimlerinde dört Başmelek Mikhail, Cebrail, İsrafil ve Azrail betimlenmiştir. Kuzey ve güney haç kollarında Hz. İsa’nın Vaftizi ve Göğe Yükselişi yer alır. Ayrıca bir takım piskopos ve keşişi portreleri vardır.

Parekklesionun üst ve alt kornişlerinde mavi zemin üzerinde altın harflerle yazılmış yazıt dikkati çeker. Bu Maria tarafından kocası Mikhail anısına şair Philes’in yazdığı bir ağıttır.

istanbul’un fethinden sonra manaStır 16 yüzyılın sonlarına kadar Patrikhane olarak kullanılmıştır.
Sultan III Murat kiliseyi camiye çevirmiş ve 1590 yılında İran savaşları sırasında Gürcistan ve Azerbaycan’ın alınmasından sonra yapıya “Fethiye” adını vermiştir.

Bugünkü cami bölümü ibadete açıktır. Parekklesion ise müze olarak kullanılmaktadır.

ALES
19 Kasım 2017

Üye OlŞifremi Unuttum