Kas Doku Histolojisi | TUS | DersinÖzü

Kas Doku Histolojisi

DersinÖzü
Mayıs 8, 2017

KAS HİSTOLOJİSİ

Baş, boyun bölgesi hariç tüm kas tipleri mezodermden gelişir.

  • Kalp Kası – Splanknoplörik mezoderm,
  • Düz Kas -Splanknik ve somatik mezoderm,
  • İskelet Kası-Somatik mezoderm.

Sarkolemma=Plazma Membranı + Bazal (External) Lamina + Retiküler Lifler

Kas hücresinin yenilenme ve onarım yetenekleri yok denecek kadar azdır.

Embriyonik gelişimde miyoblastlar füzyonla miyotüpleri oluşturur. Miyotüplerde miyofibriller vardır ve bunlar hücrelerin kontraktil yeteneklerinden sorumludur.

  KIRMIZI

İSKELET

 KASI

BEYAZ İSKELET KASI
DAMARDAN ZENGİN FAKİR
SİNİR LİFLERİ İNCE KALIN
LİF ÇAPI ÇOK KÜCÜK BÜYÜK
KONTRAKSİYON YAVAŞ HIZLI
YORULMA ÇABUK OLMAYAN ÇABUK
KASILMA GÜCÜ ZAYIF GÜÇLÜ
S.R YAYGIN DEĞİL YAYGIN
MİYOGLOBİN ÇOK AZ
OKSİDATİF ENZİM ÇOK AZ
ATP’DEN FAKİR ZENGİN
MİTOKONDRİYON ÇOK AZ

T-Tübül: Hücre zarının A-I bileşkesindeki parmaksı girintilerdir. Sarkolemma boyunca depolarizasyon dalgalarının iletimini kolaylaştırır.

Terminal Sisterna: S.R’nin karşılıklı iki kenarının genişlemesiyle oluşmuştur.

Triad: (T.S/T-Tübül/T.S)  Depolarizasyon dalgasının anında sarkolemma yüzeyinden hücre boyunca yayılmasını sağlar.

Kalın Filamentler: Miyozin proteininden oluşurlar. Miyozin polar yapılıdır. Küçük globüler başları bulunur. Baş ATP bağlayıcı ve hidroliz edici kısımlar içerir. Kuyruk-kuyruk polimerizasyonu ile kalın filamentleri oluşturur.

Hekzagonal yapının merkezinde kalın filamentler yer alır.

  • H bandının esas komponenti Kreatin Kinaz enzimidir.

Kalın filamentlerin iki ucu da baş ve kuyruktan oluşurken, ortası sadece kuyruk içerir.

Kalın filamentlerin 2 ağır zincir ve 2 çift (4 tane)hafif zinciri vardır.

Ağır zincirler tripsinle kırılabilir ve ağır-hafif meromiyozin oluştururlar.

Hafif meromiyozin: Kalın filament içinde moleküllerin uygun şekilde birleşmelerini sağlar.

Ağır meromiyozin: İki globüler baş kısmı ve kuyruğun kısa proksimal kısmından oluşur. Papain ile ikiye kırılabilir:

  • S1 fragmanı: ATP bağlar. Kalın-ince filamentlerin arasında köprü kurulmasını sağlar.
  • S2 fragmanı: Aktinin bağlandığı kısa kısımdır.

Hafif Zincirler: F-aktin, tropomiyozin, troponinden oluşur.

F-aktin: G-aktinin polimeridir. İki zincirin oluşturduğu sarmal bir yapıdadır. Zincirin pozitif ucu Z diskine, negatif ucu sarkomerin merkezine doğru yerleşmiştir. Her G-aktin molekülü aktif bölge içerir ve buraya miyozin başı yani S1 fragmanı bağlanır.

Tropomiyozin: F-aktinin oluşturduğu sarmalın çentikleri arasına yerleşerek aktinin yüzeyindeki aktif bölgeleri maskeler.

Troponin: 3 globüler polipeptitten oluşur.

  • TnT: Tropomiyozin molekülü bağlar.
  • TnC: Kalsiyum bağlar.
  • TnI: Aktine bağlanarak, aktin-miyozin etkileşimini önler.

AKSESUAR PROTEİNLER

Titin: Miyozinler her iki taraftan ikişer Titin elastik proteini ile Z diskine tutunur. Sarkomerin aşırı gerilmesini önler.

Α-Aktinin: İnce filamanları bir arada, birbirine paralel tutar ve Z çizgisine bağlayan çomak biçimli proteinlerdir.

Nebulin: İnce filamanları Z çizgisine tutturan elastik olmayan bir proteindir. Α-aktinine yardımcı olur. Kas yapımı sırasında kasın uzunluğunu kontrol eder.

Tropomodulin: Aktine bağlanır. Sarkomerik aktinin boyunu ayarlar.

Miyomezin: M çizgisine kalın filamentleri bağlar.

C Proteini: M çizgisine miyozini bağlar.

Desmin:  Z çizgisinde miyofibriller arasında bağlantı yapar.

Plektin: Desmin filamenlerini birbirine bağlar.

aB Kristallin: Isı şok proteinidir ve ara filamanları strese bağlı hasardan korur.

  • Desmin, Plektin ve aB Kristallin Z diski hizasında mekanik streslere karşı koruyucu ağ yaparlar.

Distrofin: Laminin ile aktin filamanları arasında bağlantı sağlar. Bu protein eksikliğinde Duchenne Kas Distrofisi görülür.

HUXLEY KAYMA TEORİSİ

Kasılma olduğunda ince filamanlar kalın filamanlar arasında kayar. Filaman boylarında kısalma olmaz. I ve H bandı daralır. A bandı sabit kalır.

  • I bandı boyunca yalnız ince filamanlar bulunur.
  • H bandı boyunca yalnızca kalın filamanlar bulunur.
  • M bandı miyozini bağlayan miyomezin filamenti bulundurur.
  • A bandı kalın ve ince filamanların üst üste bindiği bölgedir. Burada her bir kalın filaman 6 ince filaman tarafından çevrelenir.

Motor nörondan iskelet kasına impuls geçişi miyonöral bağlantıda olur.

Mynastenia Gravis: Otoimmun bir hastalıktır. Otoantikorlar asetil kolin reseptörlerine tutunur. İnaktive edilen reseptörler fagosite edilir. Yenileri ile yer değiştirir. Yeni gelenler de otoimmun Abler tarafından inaktive edilir. Kas kasılması için gerekli miktar azalır ve depolarizasyon azalır. İskelet kası giderek zayıflar. Akciğer enfeksiyonu ile solunum bozulur ve ölümle sonuçlanır.

  • Kas iğliği ve golgi tendon organı kas kasılmasıyla ilgili duyu reseptörleridir.

Kas iğliği: Kas lifleri arasında yerleşmiş kasın gerilmesine duyarlı reseptörlerdir.

Golgi tendon organı: Tendonlara yakın yerleşmiş tendonların gerilmesine (kasın aşırı kasılmasına) duyarlı reseptörlerdir.

Birbirlerine zıt çalışırlar. Kas iğlikleri uyarıldıklarında kas refleks olarak kasılır, tendon organları uyarıldığında kas gevşer. Her iki durum da medulla spinaliste değerlendirilir ve refleks olarak yanıtlar gelişir.

Kas iğcikleri: İntrafuzal denilen, kapsülle çevrili modifiye kas hücrelerinden meydana gelir. Kas iğciğini çevreleyen kas liflerine de ekstafuzal lifler denir. İntafuzal lifler iki tiptir:

  1. Nükleer kese lifleri
  • Statik nükleer kese lifleri
  • Dinamik nükleer kese lifleri
  1. Nükleer zincir lifleri

Tek bir miyelinli büyük duyu fibrili, intrafuzal liflerin nükleer bölgesinin etrafını primer (Ia) duyusal sonlanma oluşturmak üzere sarar.

Sekonder duyusal sonlanma, hem statik nükleer kese liflerinin hem de nükleer zincir liflerinin etrafını saran grup II sinir lifleridir.

  • İntafuzal lifler à γ-motor nöronla,
  • Dinamik nükleer kese lifleri à Dinamik γ -motor nöronla,
  • Bütün nükleer zincir lifleri ve statik nükleer kese lifleri à Statik γ motor nöronla,
  • Ekstrafuzal lifler à α-motor nöronla, innerve edilir.

KALP KASI

Kalp duvarında ve büyük damarların başlangıç bölümünde yer alır. 1-2 çekirdekli, yan dalları ile birbirine tutunarak sinsityum görünümünde ağ oluşturan hücrelerden oluşmuştur.

Splonik mezenşimden gelişen miyoepikardiyal manto’dan gelişir. Buradan hem miyokardiyum hem de epikardiyum farklanır.

Hücreler arasında diskus interkalaris denen bağlantılar vardır.

Diskus interkalarisin:

  • Longitudinal parçasındaà GAP Junction,
  • Transvers parçasında à fasiya adherens ve desmozom bulunur.

Α-aktinin ve vinculin,  fasiya adherens bölgesinde hücre içi aktin filamentleri için tutunma yeridir.

Kalp kasında S.R, T.S yapmaz. Triad yapısından çok diad yapısındadır. Diadlar Z çizgisi hizasındadır.

S.R daha ilkel olduğu için extrasellüler kalsiyum bağımlıdır.

DÜZ KAS

İç organların duvarlarında, damar duvarlarında, solunumun iletici yollarında ve deride bulunur.

Aktin ve miyozin hekzogonal düzenleme göstermediklerinden enine çizgilenme ve sarkomer izlenmez. Hücre boyunca oblik çaprazlanmalar yaparak kafes benzeri bir ağ oluştururlar.

T tubul sistemleri yoktur.

İstemsiz olarak otonom sinir sistemi, hormonlar ve lokal fizyolojik faktörlerin kontrolünde çalışır.

2 tip düz kas tanımlanır:

  1. Multiunit düz kas hücreleri: Birbirinden bağımsız kasılır.
  2. Tekunit düz kas hücreleri: Neksuslar aracılığıyla birkaç kas hücresinde sinaps yapan sinir fibrillerinin uyarılarını tüm kas tabasına yayar. (örn:damar duvarlarında)

Her düz kas hücresi, bir eksternat lamina ile çevrilidir.

Mitozla bölünebilirler, gereksinime göre hipertrofi ve hiperplazi gösterebilirler. (Hipertrofi=Hacimsel artış, hiperplazi=sayısal artış)

Rejenerasyon, mitozla çoğalmanın yanı sıra perisitlerin düz kas hücrelerine farklanmasıyla da desteklenir.

Bazı düz kas hücreleri ekzojen protein sentezi de yapar = kollajen, elastin, GAG, proteoglikan, büyüme faktörü.

  • İnce filamanlar=aktin, topomiyozin, kaldesmon
  • Ara filamanlar=desmin, vimentin
  • Kalın filamanlar= miyozin II
  • Yardımcı proteinler= miyozin hafif zincir kinaz, α-aktinin, kalmodulin

Kaveola, plazma membran çöküntüsüdür.

Kaveolin gen ailesinin bir üyesi olan kaveolin-3 proteini “lipid raft”larla ilişkilidir. Lipid raft, hücre membranının kolesterol ve lipidden zengin bölgesidir. Bu bölge aynı zamanda sinyal transdüksiyonu ve veziküler trafik gibi fonksiyonlardan da sorumludur.

Kaveolin-3 proteini tarafından oluşturulan kompleksler invagine lipid raflar içerisinde kolesterole bağanır ve kaveolayı oluşturur.  Kaveola, plazma membranından ayrılarak pinositik vezikülleri oluşturur.

Yoğun cisimler (dense bodies): ince ve ara filamanlar için bağlanma yerleridir. Z çizgisinin analoğudur.

Kasılma için gerekli Kalsiyum kaveolalarda depolanır.

DÜZ KAS KASILMASI

  1. Kaveola’dan salınan kalsiyumlar kalmoduline bağlanır.
  2. Kalsiyum-kalmodulin kompleksi, miyozin hafif zincir kinazı (m.h.z.k) aktive eder.
  • Bu enzim, m.h.z’lerden birini fosforile eder bu da hafif miyozinin biriminin (S1) açılmasını sağlar.
  1. Miyozinin S2 fragmanı ve aktin arasında bağlantı oluşturarak kasılmayı sağlar.
  2. S.R’de kalsiyum azalması, kalmodulin-kalsiyum kompleksinin ayrılmasına ve m.h.z.k’ın inaktive olmasına neden olur.
  3. Miyozin fosfataz enzimi m.h.z’i defosforile eder ve miyozinin aktin bağlayan bölgeleri kapatır.
  • Kas gevşer.

KAS YENİLENMESİ

İskelet kaslarında mitotik aktivite yoktur fakat satelit hücreleri nedeniyle yenilebilirler.

Kas yaralanmasında hiperplazi, kas geliştirmede hipertrofi görülür.

Strest ve travmaya cevap olarak satelit hücresi erişkinde proliferasyon(çoğalma) sağlar.

  • Transkripsiyon faktörü olan myoD ekspresyonu, satelit hücre proliferasyonunu yaptırır. Satelit hücre yüzeyinde bulunan c-Met reseptör, kenotaktik ajan olan HGF’ne (hepatosit büyüme faktörü) yüksek affinite gösterir.
  • Aktive olan satelit hücresi “myogenik precursor” hücrelere dönüşür ve hücre bölünmesine gider. HGF-cMet bağlanması satelit hücre proliferasyonunu uyarır.
  • Miyoblast spesifik MRF Myf15 (miyojenik düzenleyici faktör) ve myoD eksprese eden myojenik prekürsör hücreler birleşerek yeni miyotüpleri oluşturur.
  • Erişkin iskelet kasındaki kök hücre popülasyonuna “side-population cells” denir, bu hücreler bütün kan hücrelerine farklanabilirler.
  • Kalp Kasının rejenerasyon yeteneği yoktur. Miyokardial infarkt gibi bir hasarı, takiben fibroblastlar hasarlı bölgeye gelerek fibröz bağ dokusu (skar dokusu) oluşturup, hasarı onarırlar.

MİYOEPİTELYAL HÜCRELER

Bez asinuslarının etrafını saran, kasılabilme yeteneği olan yassı hücrelerdir.

Bu hücreler bez kanallarındaki salgı ürünlerini boşaltmada yardımcı olurlar.

Miyoepitelyal hücreler aktin ve miyozinin ikisine de sahiptirler.

Kasılmaları düz kasınkine benzer.

Miyoeptelyal hücreler:

  • laktasyondaki meme bezlerinde à oksitosinin,
  • lakrimal bezlerdeà Ach’nin etkisiyle kasılırlar.

Miyofibroblastlar da kasılma yeteneğine sahiptirler. Özellikle yara kontrasyonunda ve diş erupisyonlarında önemlidir.

KPSS LISANS
22 Temmuz 2018

Üye OlŞifremi Unuttum