Para Krizi ve Nedenleri | DersinÖzü

Para Krizi ve Nedenleri

DersinÖzü
Ekim 22, 2017

Para krizleri, döviz krizleri ve ödemeler dengesi krizleri ile aynı anlamda kullanılır. Para krizlerinin nedenleri her ülke için farklılık gösterir. Para krizi, ülke parasının değer kaybına uğraması olarak tanımlanabilir. Fakat ülkenin uyguladığı döviz kuru rejimine bağlı olarak para krizi tanımı da değişiklik gösterir. IMF’ye göre para krizi, paranın değişim değerinde, devalüasyonla sonuçlanan spekülatif atak olması durumunda ya da faiz oranlarının artırılarak ulusal parayı korumaya zorlanması durumlarında ortaya çıkar.[1]

Ülkelerin uyguladıkları sabit döviz kuru rejimi krizleri şiddetlendirmektedir. Gelişmekte olan ülkeler sabit döviz kurunu kullandıklarından ülke parasının reel olarak değer kazanması kriz beklentisinin önemli bir faktörüdür. Kur baskılamanın olumsuz sonuçlarından dolayı ülkeler serbest döviz kuruna yönelmiştir. Böylece para ve döviz politikasının politika aracı olarak önemi artmıştır. Yapılan tanımlamalardan da anlaşılacağı üzere ulusal paranın devalüasyonu konusunda görüş birliği söz konusudur.[2]

Para krizi, döviz kurunda ani bir hareket ve yabancı sermaye akımında keskin bir değişmeyi ifade eder. Para krizi, ülke parasına olan spekülatif bir atağın devalüasyonla sonuçlanması halinde, ya da ülke otoritelerinin uluslararası rezervlerin hacmini artırarak ve faiz oranlarını yükselterek ülke parasını savunmaya zorlandıkları durumda ortaya çıkar.[3]

Para krizini ödemeler dengesi ve döviz kuru krizi olarak ikiye ayırabiliriz. Sabit döviz kuru uygulayan ülkelerde ödemeler dengesi kriz diye adlandırılır ve döviz rezervinde meydana gelen azalma önem kazanırken, esnek döviz kuru sisteminde krizlere döviz kuru krizi adı verilir ve kur değişimleri önem kazanır. Para krizlerini beş başlık altında sıralayabiliriz.[4]

  1. Makroekonomik göstergelerdeki zayıflıklar ve yanlış uygulanan iktisat politikaları
  2. Finansal altyapının yetersiz olması
  3. Ahlaki risk ve asimetrik enformasyonun varlığı
  4. Kredi verenlerin ve uluslararası kuruluşların hatalı öngörü ve önerileri
  5. Siyasal istikrarsızlık ve beklenmedik olaylar.

[1] Cüneyt Sevim, Öncü Göstergeler Yaklaşımına Göre Finansal Krizler Ve Türkiye Örneği (Ankara, 2012), 7.

[2] Ayşe Çelikel Danışoğlu, “Para Krizleri: Türkiye’de Yaşanmış Krizlerin Değerlendirilmesi”, İÜ Sosyal Bilimler Dergisi, s. 2 (2007), 2-3.

[3] Gülsün Gürkan Yay, Para ve Finans, 2. bs. (İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2015), 449.

[4] Danışoğlu, age, 3.

KPSS LISANS
22 Temmuz 2018

Üye OlŞifremi Unuttum