Sağlık, Kültür ve Hastalık | DersinÖzü

Sağlık, Kültür ve Hastalık

DersinÖzü
Nisan 28, 2017

Sağlık, Kültür ve Hastalık

Antropoloji: İnsanlığı inceleyen bilim dalıdır.

Kültürler Arası Psikiyatri

  1. Psikolojik Antropoloji: Kültür ve toplum elemanları arasındaki ilişki üzerine kurulmuş psikodinamik ve diğer psikolojik teorileri içerir
  2. Karşılaştırmalı Psikiyatri: Hastalık örüntüleri ve hastalık belirtilerinin sıklık ve yaygınlığı açısından kültürler arası farklılıkları belirlemek ve analis etmekle ilgili olarak geliştirilen epidemiolojik, gözleme dayalı ve klinik metodları içerir.
  3. Tıbbi Antropoloji: Rahatsızlıktan hastalığa kadar bütün sosyal ve kültürel durumlarda ve iyileşme ya da korunma sistemlerinin oluşturulmasında kültürler arası farklılıkları açıklayan geleneksel antropolojik metodları içerir.

Evrensel: Bilinen tüm toplumlarda bazı davranışlar tüm normal kişiler için ortak bir tutumdur. Örneğin, bir karşılaşma anında gülümsemek, yeni doğanda görülen ilkel refleksler ya da puberte sonrası tüm erkeklerde gözlenen cinsel değişimler.

*Tıbbi antropoloji, sosyal antropolojinin zorlu ve kapsamlı bir alt bölümüdür. Sağlık ve hastalıktan korunma ile ilgili sosyal, ekonomik, politik ve kültürel durumlarla sağlık sistemleri arasında karşılaştırmalı çalışmaları içerir.

Kültür: öğrenilebilir, nesilden nesile iletilebilir, ortaklaşa paylaşılan anlamları vardır. Tutunulan tutumların belirlenmesini ve bakış açılarının şekillenmesini de doğrudan kültür belirler. Sürekli bir değişim içindedir. Nesnel ve öznel kalıpları içerir. Saf kültür yoktur ve toplumlar değişkendir.

Kültür Şoku: Büyük kültürel değişimler ağır huzursuzluğa yol açar. Kırsal alandan metropole taşınan, askerlik ya da eğitim nedeniyle alıştığı ortamdan uzaklaşan kişilerde ortaya çıkabilir.

Kültürleşme Problemi:  Bir başka kültüre uyum gösterme ile ilgili olarak problem yaşanması. İç göçlerde kişi uyum gösterirse benzeşme, dış göçlerde uyum gösterirse kültürleşme denilir.

Göçmen yaşantısında üç büyük stres kaynağı: Sıklıkla daha düşük mesleki ve sosyal düzeylerde yaşama zorluğu, kişiler arası ilişkilerde kopukluklar, kültürleşme sürecinin kendisi.

Alt Kültür:  Kültürün bütüncül ve işlevsel içeriği büyük bir toplum içinde küçük alt kültürel grupların ve özelliklerin ortaya çıkmasına olanak sağlar. Birçok alt kültürel özellik, genel toplumun özelliklerini korumaya yönelik olsa da bazıları sosyal açıdan zarar verici veya yok edici olabilir. (terörist organizasyonlar.)

Etnik köken: ortak geçmişe ve atalara sahip olmak, genel bir kimlik duygusunu ve inançları paylaşmak anlamını taşır.

Jane Murphy ve Alexander Leighton psikiyatrik bozuklukların kültürler arası sıklığını araştırmışlar ve şu sonuçlara varışlardır:

  1. Hem çeşitli kategorideki psikolojik sapkınlıklar hem de ağır sendromlar, tüm kültürler için karakteristik olarak ortaya çıkabilir.
  2. Bazı psikiyatrik bozukluklar kültüre özgü olarak ortaya çıkabilir.
  3. Bir çok kültürler arası bozuklukların sıklık ve yaygınlığını karşılaştırmak, imkansız değildir, ama oldukça zordur.

Kültürün Psikiyatri ile İlişkisi

  • Psikiyatrik belirtilerin nasıl ifade bulduğunu belirler (Batıl inanç, hurafelerden hezeyanlara kadar geniş bir yelpazeyi oluşturur).
  • Belirtilere atfedilen anlamı etkiler(Örneğin, kültürel inançlara göre bazı toplumlarda büyü doğal inançlardan biri iken, kimi kültürlere göre kendine büyü yapıldığını iddia etme tamamen psikotik bir hastalık belirtisidir).
  • Hasta ile sağlık sistemi ve hekim ile diğer sağlık personeli arasındaki etkileşimi belirler(İlkel kabilelerde hekimin, büyücü ile aynı anlama sahip olması ve onun tanrısallaştırılması gibi)

Hastalık Tanımı

Açıklayıcı Model: Hastanın nasıl hastalandığına dair açıklaması, hasta rolü ve buna bağlı davranış kalıpları, hastalığın kültürel olarak kabul ifadesi.

Ahlaki Model: Hastalık ahlaki bir eksiklik, zayıflık, bencillik ve benzeri durumdan kaynaklanmaktadır.

Dini Model: Hastalık kişinin dini bir eksikliğinden ya da aşırılığından ortaya çıkmıştır.

Doğa Üstü/Büyüsel Model: Doğa üstü güçler cin, büyü gibi nedenlerle ya da bu tür inançlara bağlanarak olmuştur.

Tıbbi Model: Hastalığı biyolojik nedenlerle açıklar.

Psikososyal Model: Aşırı derecede psikososyal stres etkisiyle açıklar.

Biyo-psiko-sosyal Model: İnsanı biyolojik özellikleri ve sosyal bir varlık oluşuyla birlikte bir bütün olarak ele alan ve dolayısıyla hastalığı da biyolojik ve psikososyal yönleriyle beraber irdeleyen bakış açısıdır ki, en kabul gören modeldir.

KÜLTÜRE ÖZGÜ HASTALIKLAR: Amok, kuru,  Vithigo gibi.

Kuru: Malezya başta Asya ülkelerinde görülen bir çeşit histeri krizidir. Kişi penisinin (kadınsa vulvasının) vücudunun içine kaçacağı ve bu yüzden öleceği düşüncesine kapılarak anksiyete krizine girer.

KPSS LISANS
22 Temmuz 2018

Üye OlŞifremi Unuttum