Türkiye'nin Özel Konumu Ve Sonuçları - Coğrafya Konu Anlatımı | DersinÖzü

Türkiye’nin Özel Konumu Ve Sonuçları

DersinÖzü
Temmuz 20, 2016
Türkiye'nin Özel Konumu

Türkiye’nin Coğrafi konum nedir? Bir bölgenin Dünya üzerinde bulunduğu konuma, yere coğrafi konum denir. Matematik konum ve özel konum olmak üzere iki şekilde ifade edilir.

  1. Matematik Konum
  2. Özel Konum

ÖZEL KONUM

Özel konum, matematik konum ile açıklanamayan ve jeopolitik olarak ikiye ayrılır. Matematik konum ile açıklanamayan durum kendi içinde dörde ayrılır:

  1. Yer şekilleri
  2. Yükselti
  3. Denizellik
  4. Karasallık

Yer Şekilleri

Havanın açık olduğu bir anda Ankara’dan Kırıkkale’ye gittiğimizde Elma Dağda havanın yağmurlu olduğunu görürüz. Çünkü mesafe 70km. Farklı hava koşulları var. Yer şekillerinin çeşitli olması aynı anda dört mevsimin yaşanmasının nedenidir.

Yükselti

Batıdan doğuya doğru gidildikçe yükselti artar. Yükselti artarsa sıcaklığın azalması beklenir. Ankara 900 metre yüksekliktedir. Deniz seviyesinden 300 katlı bir bina kadar yüksektir. Erzurum ise 600 kattır. Erzurum daha yüksektir.
Bitkiler sıcaklığa bağlı olarak değişiklik gösterir. Sıcaklığı ve soğukluğu seven bitkiler sıcak ve soğuk bölgelerde yetişecektir. Kar İzmir’de 6 gün yerde kalır, Erzurum’da ise 6 ay kalır. Irmak ve göllerin donma süreside buna bağlıdır.

Denizellik ve Karasallık

Eğer bir bölgede denizellikden bahsediyorsak geç ısınır ve geç soğur deriz. Bunun tam tersi karasallıktan bahsedersek çabuk ısınır ve çabuk soğur deriz. Denizelliğin olduğu bölgeler aşırı ısınmaz ve soğumaz. Ankara ile Antalya’yı ele alalım. Ankara karasal bir bölgededir ve sıcaklığı 38°dir. Antalya ise denizel bir bölgededir ve sıcaklığı 32°dir. Buradan çıkan sonuç karasal bölge daha çok ısınır. Antalya Ankara’ya göre güneyde ama daha az ısınır. Fakat Antalya’da nem vardır. Nem bunaltır. Kışın ise 0° altına inmez. Denizel yerlerde sıcaklık farkı azdır. Karasal yerlerde sıcaklık farkı fazladır.

 Aynı enlem üzerinde bulunan Çanakkale, Ankara ve Erzurum’u ele alalım: 
  • Bu üç merkezin Güneş ışınlarının geliş açısı aynıdır.
  • Gölge boyları aynıdır.
  • Çizgisel hız aynıdır.
  • Gece ve gündüz süresi, süre farkı, alacakaranlık, buruk ve tan süreleri aynıdır.
  • Bitki örtüsü sıcaklıktan etkilenir. Gölge boyu ise sıcaklıktan etkilenmez. Yerleşme üzerinde enlemin bir etkisi yoktur.
  • Çanakkale deniz kıyısında denizellik var kışın daha sıcak, Ankara’da karasallık var ve soğuktur. Ankara’dan Erzurum’a doğru yükseklik artınca karasallığın şiddeti de artar.

Antalya’nın kış sıcaklığı 10°C, İzmir 8°C, İzmit 6°C, Yozgat 0°C ve Samsun 4°C’dir. Yozgat kara içinde kaldığı için karasallık var bu durum normal. Kıyı kesiminden iç kesim kıyaslaması varsa Karasallık. Antalya 10°C ile Yalova 5°C arasında yükselti farkı yok, denizellik ve karasalıık aynıdır. Burada sıcaklığın oluşması enleme bağlıdır.

Jeopolitik Boyut

Dünya siyasetindeki konumdur. Örneğin Türkiye’nin bulunduğu kara parçasının Ortadoğu, Avrasya ile Avrupa arasında köprü konumda olması Jeopolitikdir. Bu yüzden enerji ve ulaşım koridorudur. Ayrıca genç nüfusa sahip olmamız dinamik ve güçlü ordumuzun olması da buna girer.

Jeopolitiğin Unsurları

Değişen ve değişmeyen olarak 2’ye ayrılır. Değişmeyen fiziki özelliklerdir. Örneğin Türkiye’nin sahip olduğu boğazlar. Biz değişene bakacağız. Beşeri ve ekonomidir.

 Sınırlar ve Komşular: 
  • En eski sınırımız İran iledir.
  • En yeni sınırımız Suriye iledir.
  • En uzun Suriye,
  • En kısa Nahçivan.

Komşu ülkelerden sadece İran’ın nüfus ve yüz ölçümü bizim ülkemizden büyüktür. Diğer ülkelerin sahip olduğu nüfus ve kara parçası bizim ülkemizden azdır.

 Sınır Kapıları 
  • Yunanistan İpsala
  • Bulgaristan Kapıkule
  • Gürcistan Sarp
  • Ermenistan Akyaka
  • Nahçivan Dilucu
  • İran Gürbulak
  • Irak Habur ve Üzümlü
  • Suriye Öncüpınar

Türkiye’nin Sorunları

Bu başlığı da komşu olan ve komşu olmayan olarak 2’ye ayırırız.

a) Komşu ülkeler ile sorunlar:

Yunanistan ile sorunlar:

  • Adalar, Kıbrıs, Kıta sahanlığı, Fır hattı ve Sar bölgesi sorunları yaşanıyor.
  • 1996 yılında Kardak kayalıkları krizi yaşandı.
  • Kıbrıs meselesi, 1974 ile Kıbrıs barış harekatı yaşandı.

Ermenistan ile sorunlar:

  • 1915 olayları.

Irak ile sorunlar:

  • 1990 yılında ilk kez işgal edildi.
  • 2003 ikinci kez işgal edildi.
  • Irağın imar faaliyetleri Türkiye’ye verildi. İhracatta ikinci sıradadır.

Suriye ile sorunlar:

  • Tarihten gelen sorun var.
  • GAP sorunu.
  • Suriyeli göçmen sorunu.

b) Komşu olmayan ülkeler ile ilgili sorunlar:

  • Afganistan : NATO ile Türk askeri bölgeye gönderildi.
  • Bosna : Asker gönderdik.
  • Kosova : Asker gönderik.
  • Filistin : Dini bağ var.
  • Kırım : Rusya tarafından igali bizi rahatsız etti.
  • Libya : Müdahale ettik.
  • Mısır : Mısırın iç işlerine karışıyoruz.
  • Doğu Türkistan : Çin ile ilişkiler bozulmak istenmedi.
  • Yemen
  • Kafkaslar : SSCB’nin dağılmasıyla Türk ülkelerini destekledik.

 

ALES
19 Kasım 2017

Üye OlŞifremi Unuttum