Virüslerin Sınıflandırılması, Morfolojisi ve Replikasyon | DersinÖzü

Virüslerin Sınıflandırılması, Morfolojisi ve Replikasyon

DersinÖzü
Nisan 27, 2017

Virüslerin Sınıflandırılması, Morfolojisi ve Replikasyon

  • Virüsler zorunlu hücre içi parazitlerdir.
  • En küçük enfeksiyöz (bulaşıcı) tipleridir.
  • Enfeksiyöz birimin tamamı viriyon olarak adlandırılır.
  • Genomları yalnızca tek bir çeşit nükleik asit içerir (DNA ya da RNA).
  • Nükleik asit kapsid (protein kılıf) içinde bulunur.
  • Nükleokapsid bir kılıfla (zarf,envelope) çevrili olabilir.
  • Manto proteinleri, nükleik asidi örterek sağlam kalmasını sağlayan ve yeni hücre temasında virüsün tutunmasını ve içeri girişini kolaylaştıran kapsidi oluşturmak üzere birleşir.
  • Virüslerin aile isimleri –viridae ekine sahiptir.
  • Cins isimleri –virus ekini taşır

HÜCRE YAPISI

Virüs simetrisi temel olarak 3 şekilde görülür; Kübik simetri, Sarmal (helikal) simetri, Karmaşık (complex) simetri

KÜBİK SİMETRİ

  • Hayvan virüslerinde gözlenen kübik simetri ikozahedral kalıba uyar.
  • İkozahedral simetrili çoğu virüs fiziksel olarak küresel görünümdedir.
  • İkozahedral kapsidler nükleik asitten bağımsız şekillenir.
  • Bazıları nükleik asidden yoksun boş partiküller olarak kalır.

SARMAL SİMETRİ

  • Sarmal simetrili hayvan virüslerinin bilinen tüm örnekleri RNA genomu içerir.
  • Boş sarmal partiküllerin oluşması mümkün değildir.

VİRÜSERİN PROTEİNLERİ

  • Virus genomunu nükleazlara karşı korur.
  • Başlıca amacı virüsün nükleik asidinin bir hücreden diğerine aktarılmasını kolaylaştırmaktır.
  • Yapısal simetri sağlarlar. Virüsün duyarlı hücreye tutunmasına destek olurlar.
  • Virüsün antijenik özelliklerini belirlerler.
  • Bazı virüsler viriyon içinde protein yapıda enzim taşırlar. Bunlar yapısal olmayan proteinlerdir.
  • Negatif polariteli RNA virüsleri ilk mRNA kopyalanması için RNA polimeraz taşır.
  • Retrovirüsler RNA’dan tersine DNA yapan revers transkriptaz enzimini taşır.

VİRÜS NÜKLEİK ASİTLERİ

  • DNA virüsleri çembersel ya da doğrusal olabilen tek molekül DNA genomuna sahiptir.
  • RNA tek doğrusal bir molekül veya gevşek şekilde birbirine bağlı çeşitli RNA segmentlerinden oluşabilir.
  • Pozitif polariteli RNA virüsleri, hücre içerisinde tek başına mRNA olarak işlev görebildiğinde soyutlanmış RNA’sı enfeksiyözdür.
  • Negatif polariteli RNA virüsleri, viriyon içinde taşıdıkları RNA polimeraz ile komplementer mRNA’ya dönüşerek enfeksiyöz hale gelir yani soyutlanmış olarak enfeksiyöz değildir.

VİRÜS LİPİD KILIFLARI

  • Lipid olgunlaşma sırasında nükleokapsidin hücresel membrandan tomurcuklanması sırasında kazanılır.
  • Kılıftan dışarı doğru uzantılar halinde glikozillenmiş virüs proteinleri bulunur.

VİRÜS GLİKOPROTEİNLERİ

  • Virüslerin kılıfları glikoproteinler içerir.
  • Kılıf hücre membranında kazanılırken, kılıf glikoproteinleri virüsler tarafından kodlanmaktadır.
  • Dış yüzeyde konumlanmalarından ötürü nötralizan antikorların hedefidirler.

VİRÜS REPLİKASYONU

  • Temel olarak 3 aşamadan oluşur: Hücreye tutunma ve giriş, Hücre içinde çoğalma, Hücreden çıkış.
  • Virüs, hücresel reseptörlerine genellikle glikoproteinleri ile tutunur (attachment)
  • Virüsler için reseptörlerin bulunması hücre tropizmi ve viral patogenezde önemli role sahiptir.
  • Bağlanma sonrasında virüs endositoz ya da füzyon yoluyla hızla hücre içine alınır (penetrasyon)
  • Penetrasyonla eş zamanlı olarak virüs nükleik asidi işlev görebilecek şekilde viriyonun dış yapısal bileşenlerinden fiziksel olarak ayrılır (soyulma)
  • Viral genom sitozolde ya da hücre çekirdeğinde kapsidinden sıyrılarak serbest kalır.
  • Böylece ilk aşama tamamlanır ve viral genomun replike olduğu ve genetik bilgisini eksprese ettiği ikinci aşamaya geçilir.
  • DNA virüsleri(Pox hariç) ile bazı Retro RNA virüsleri replikasyon ve transkripsiyon için hücre çekirdeğindeki proteinlere ve donanımlara gereksinim duyar.Bu nedenle hücre  çekirdeğinde replike olurlar.
  • Diğer yandan RNA virüslerinin çoğu sitozolde replike olur.
  • Replikasyon döngüsünün son aşaması sentezlenen viral proteinlerin ve çoğaltılan viral genomların bir araya tümleşesi (assembly) ile başlar.
  • Oluşan viral partiküller hücreyi patlatarak (kılıfsız virüsler) ya da hücre zarlarından tomurcuklanarak dış ortama salınır.(salınım)
  • Bazı virüslerde olgunlaşma; assembly ve salınım basamaklarında gerçekleşirken, bazılarında (retroviruslar) salınımdan sonra bile sürebilir.

Replikasyon basamakları

  • Virüsün konak hücreye tutunması (attachment)
  • Virüsün konak hücre içine alınması (penetrasyon)
  • Viral kapsidin soyulması (uncoating)
  • Viral ürünlerin biyosentezi
  • Viral ürünlerin biraraya toplanması ve virion oluşumu (assembly)
  • Olgunlaşma ve salınım

 

KPSS LISANS
22 Temmuz 2018

Üye OlŞifremi Unuttum